Je wilt zonnepanelen, maar voordat je nadenkt over aantallen panelen of een installateur, is er een veel praktischere vraag: is jouw dak geschikt voor zonnepanelen? Een dak op het zuiden kan gunstig zijn, maar dat betekent niet dat andere daken afvallen. Ook een dak op het oosten of westen kan geschikt zijn en bij een plat dak heb je meer vrijheid in de plaatsing.
De ligging is bovendien maar een deel van het verhaal. Schaduw, hellingshoek, vrije dakruimte, draagkracht, obstakels, dakbedekking en de technische staat van het dak bepalen samen wat er mogelijk is. Volgens Milieu Centraal zijn onder meer richting, helling, schaduw en beschikbare ruimte belangrijke factoren bij het beoordelen van een dak voor zonnepanelen.
Wil je je eerst breder oriënteren op Zonnepanelen, dan kun je daar beginnen. Wil je vooral weten of jouw eigen dak geschikt lijkt? Met de checks hieronder kun je zelf al een goede eerste inschatting maken.
Wanneer is een dak geschikt voor zonnepanelen?
Er bestaat niet één type dak dat automatisch geschikt is. Een goed uitgangspunt is een dak waarop voldoende zon valt, genoeg bruikbare ruimte beschikbaar is en waarop de installatie technisch verantwoord kan worden aangebracht.
Let bij een eerste beoordeling vooral op:
- de richting en hellingshoek van het dak;
- schaduw van bomen, gebouwen en onderdelen van het dak;
- voldoende vrije ruimte voor de panelen;
- de draagkracht en constructie van het dak;
- de staat en resterende levensduur van de dakbedekking;
- obstakels zoals dakramen, schoorstenen en ventilatiepijpen;
- het type dakbedekking en de mogelijkheden om daarop veilig te installeren.
Een dak hoeft dus niet op ieder punt perfect te scoren. Een minder gunstige oriëntatie kan bijvoorbeeld samengaan met weinig schaduw en veel beschikbare ruimte. Andersom kan een gunstig gericht dak door bomen, een hoge schoorsteen of een naastgelegen gebouw een stuk minder geschikt zijn.
Welke richting moet je dak op liggen?
De oriëntatie bepaalt hoeveel direct zonlicht een dakvlak gedurende de dag kan ontvangen. Toch is het te simpel om alleen te kijken of je dak op het zuiden ligt. De richting moet altijd samen worden beoordeeld met de hellingshoek en eventuele schaduw.
Dak op het zuiden
Een schuin dak op het zuiden heeft doorgaans een gunstige ligging voor zonnepanelen. Uit informatie van Milieu Centraal blijkt dat zuidelijk georiënteerde zonnepanelen bij een passende hellingshoek een hoge jaaropbrengst kunnen hebben.
Dat betekent niet dat ieder zuiddak automatisch een geschikt dak voor zonnepanelen is. Staat er een hoge boom naast de woning of werpt een schoorsteen gedurende een groot deel van de dag schaduw over het beschikbare dakvlak, dan kan dat de mogelijkheden beperken.
Bekijk de richting daarom nooit los van de rest van het dak.
Dak op het oosten of westen
Ook een dak op het oosten of westen kan goed bruikbaar zijn. Volgens Milieu Centraal vangen schuine daken op het oosten en westen doorgaans minder zon dan een gunstig zuiddak, maar kunnen ze nog steeds geschikt zijn voor zonnepanelen.
De productie wordt bovendien anders over de dag verdeeld. Een oostelijk dak ontvangt relatief meer ochtendzon, terwijl een westelijk dak juist later op de dag meer direct zonlicht krijgt.
Heb je zowel een oostelijk als een westelijk dakvlak, dan kunnen mogelijk beide zijden worden gebruikt. Hoe interessant dat is, hangt onder andere af van hellingshoek, schaduw en beschikbare ruimte.
Dak op het noorden
Bij een dak op het noorden is extra aandacht nodig. Het is te stellig om te zeggen dat zonnepanelen op noord nooit mogelijk zijn. De hellingshoek maakt namelijk veel verschil. Een vrij vlak dakvlak dat naar het noorden gericht is, heeft andere omstandigheden dan een zeer steil noordelijk dak.
Milieu Centraal laat in zijn informatie over richting en hellingshoek zien dat de verwachte opbrengst bij noordelijke oriëntaties duidelijk lager kan liggen dan bij gunstigere richtingen. Heb je voornamelijk een noordelijk dak beschikbaar, laat dan vooraf goed inschatten hoeveel zon het betreffende dakvlak daadwerkelijk ontvangt.
Welke hellingshoek is geschikt voor zonnepanelen?
De hellingshoek beïnvloedt hoeveel zonlicht zonnepanelen gedurende het jaar ontvangen. Toch bestaat er geen universele hoek waarbij een dak ineens wel of niet geschikt is.
Milieu Centraal noemt voor schuine daken een brede bandbreedte van hellingshoeken die gunstig kan zijn, maar ook flauwere en steilere daken kunnen mogelijkheden bieden. Het effect van de helling hangt bovendien sterk samen met de richting waarin het dak ligt.
Daarom is een uitspraak als ‘alleen een dak tussen een bepaald aantal graden is geschikt’ te kort door de bocht. Zie de hellingshoek als één onderdeel van de totale beoordeling.
Zijn zonnepanelen mogelijk op een plat dak?
Ja, een plat dak kan geschikt zijn voor zonnepanelen. De panelen hoeven daarbij niet de helling van het dak te volgen, maar kunnen met een passend montagesysteem onder een hoek worden geplaatst. Daardoor is er meer vrijheid om een passende opstelling te maken.
Daar staan extra aandachtspunten tegenover. Denk aan de beschikbare oppervlakte, onderlinge schaduw tussen panelen, de dakconstructie en de extra belasting van het complete systeem.
Wil je weten hoe de panelen vervolgens technisch worden geplaatst, lees dan verder over zonnepanelen op een plat dak bevestigen. Daar horen onderwerpen zoals montagesystemen en ballast thuis. Voor de vraag of je dak geschikt is, is vooral belangrijk dat constructie, ruimte en dakbedekking vooraf worden beoordeeld.
Hoeveel schaduw valt er op je dak?
Schaduw is een van de belangrijkste punten bij het beoordelen van een dak. Daarbij gaat het niet alleen om de vraag of er ergens schaduw valt, maar vooral om waar, wanneer en hoe lang.
Schaduw kan bijvoorbeeld ontstaan door:
- bomen;
- schoorstenen;
- dakkapellen;
- naastgelegen woningen;
- flats en andere hoge gebouwen;
- hogere delen van je eigen woning;
- andere dakdelen en technische installaties.
Volgens Milieu Centraal hoeft een beperkte hoeveelheid schaduw niet direct te betekenen dat zonnepanelen onmogelijk zijn, maar kan langdurige of uitgebreide schaduw de stroomopbrengst verminderen.
Controleer het dak daarom op verschillende momenten van de dag. Een schoorsteen die 's morgens nauwelijks schaduw veroorzaakt, kan enkele uren later een lange schaduw over een belangrijk deel van het dak werpen. Ook verandert de zonnestand gedurende het jaar.
Een snelle blik op het dak tijdens één zonnige middag geeft dus geen compleet beeld.
Hoeveel vrije ruimte heb je nodig?
De totale oppervlakte van je dak is niet hetzelfde als de oppervlakte die werkelijk beschikbaar is voor zonnepanelen. Het gaat om de bruikbare dakruimte.
Ruimte kan verloren gaan door:
- dakramen;
- dakkapellen;
- schoorstenen;
- ventilatiepijpen;
- antennes en andere installaties;
- onhandig gevormde dakdelen;
- schaduwzones.
Milieu Centraal noemt onder meer dakramen en schoorstenen als onderdelen die de beschikbare ruimte kunnen beperken.
Een vaste regel als ‘je hebt twintig vierkante meter nodig’ is daarom weinig zinvol. Zonnepanelen bestaan in verschillende formaten en vermogens en het aantal panelen dat bij een woning past, verschilt per situatie. Een legplan zegt uiteindelijk veel meer dan alleen het totale aantal vierkante meters dak.
Is de bruikbare dakruimte beperkt, dan kan het vermogen dat je per paneel uit die ruimte kunt halen een grotere rol spelen. Dat is een volgende afweging nadat duidelijk is welke delen van het dak werkelijk beschikbaar zijn.
Kan je dak het gewicht van zonnepanelen dragen?
Bij draagkracht wordt soms alleen gekeken naar het gewicht van één zonnepaneel. Dat geeft onvoldoende informatie. De constructie wordt belast door het volledige systeem en de manier waarop die belasting op het dak terechtkomt.
Bij de beoordeling kunnen onder meer deze factoren een rol spelen:
- de zonnepanelen zelf;
- montagemateriaal;
- de bestaande dakconstructie;
- andere belasting die al op het dak aanwezig is;
- de manier waarop krachten worden overgedragen op de constructie;
- eventuele ballast bij een plat dak;
- lokale omstandigheden en windbelasting.
Daarom is het niet verstandig om uit te gaan van één algemene grens in kilo's per vierkante meter. Twee daken met dezelfde oppervlakte kunnen constructief heel verschillend zijn opgebouwd.
Bij een oudere constructie, een licht uitgevoerd dak, een plat dak of twijfel over de staat van de constructie is een deskundige beoordeling verstandig. Een artikel of online dakcheck kan een constructieve beoordeling niet vervangen.
Is de staat van je dak goed genoeg?
Een dak kan voldoende draagkracht hebben en toch niet klaar zijn voor zonnepanelen. Kijk daarom ook naar de technische staat en resterende levensduur van de dakbedekking.
Controleer bijvoorbeeld of:
- dakpannen beschadigd of sterk verouderd zijn;
- er lekkages of vochtproblemen aanwezig zijn;
- de dakbedekking van een plat dak binnenkort vervangen moet worden;
- er al een dakrenovatie gepland staat.
Milieu Centraal adviseert eveneens om de staat van het dak mee te nemen voordat zonnepanelen worden geplaatst. Dat is praktisch, want wanneer de dakbedekking kort na installatie vervangen moet worden, kunnen zonnepanelen mogelijk tijdelijk van het dak moeten.
Controleer het dak dus voordat de installatie erop ligt, niet pas wanneer er een probleem ontstaat.
Welke dakbedekkingen zijn geschikt voor zonnepanelen?
Zonnepanelen worden op verschillende soorten daken toegepast. Voorbeelden zijn pannendaken, platte daken met bitumen, EPDM of PVC en bepaalde metalen daken en daken met golfplaten.
Dat betekent niet dat ieder montagesysteem op iedere dakbedekking kan worden gebruikt. De geschikte manier van bevestigen hangt samen met het dakmateriaal, de onderliggende constructie en de eigenschappen van het gebouw.
Een stalen dak, PVC-dak of golfplatendak kun je daarom niet zonder meer als ‘geen probleem’ bestempelen. Eerst moet worden gekeken naar de concrete dakopbouw en een passende montagemethode.
Let extra op bij mogelijk asbest
Bij oudere dakmaterialen kan asbest een aandachtspunt zijn. Volgens de Rijksoverheid kan asbest voorkomen in uiteenlopende bouwmaterialen van vóór 1994 en is het materiaal niet altijd betrouwbaar met het blote oog te herkennen.
Vermoed je dat een dak of golfplaat asbest bevat, ga dan niet zelf boren, zagen of materiaal beschadigen om dat uit te zoeken. Voor onderzoek, werkzaamheden en verwijdering gelden regels. Raadpleeg hiervoor actuele informatie van de Rijksoverheid en laat de situatie zo nodig door een daarvoor deskundige partij beoordelen.
Kunnen zonnepanelen op een dakkapel?
Een dakkapel lijkt soms een handig extra oppervlak, maar het antwoord is niet automatisch ja. Zie het dak van een dakkapel als een afzonderlijk klein dak dat aan dezelfde basisvoorwaarden moet voldoen.
Er moet voldoende bruikbare ruimte zijn en de constructie moet de installatie veilig kunnen dragen. Ook de staat van de dakbedekking en schaduw van het hoofddak kunnen invloed hebben.
Volgens Milieu Centraal kunnen één of meer panelen op een dakkapel mogelijk zijn wanneer de constructie daarvoor geschikt is. Vooral bij bestaande dakkapellen is het belangrijk om niet aan te nemen dat het dak automatisch op extra belasting is berekend.
Wat als je dak meerdere kanten op ligt?
Veel woningen hebben meerdere dakvlakken. Misschien heb je een zadeldak met een oost- en westzijde, een uitbouw met een andere richting of verschillende kleinere vlakken rond een dakkapel.
Dat hoeft het plaatsen van zonnepanelen niet in de weg te staan. Verschillende dakvlakken kunnen onderdeel zijn van één installatie, zolang het ontwerp rekening houdt met de verschillende omstandigheden.
Een oostelijk en westelijk dakvlak ontvangen bijvoorbeeld op andere momenten direct zonlicht. Ook kunnen hellingshoek, schaduw en beschikbare oppervlakte per dakdeel verschillen.
Voor je eerste beoordeling is vooral belangrijk dat je de verschillende dakvlakken afzonderlijk bekijkt. Een minder geschikt deel van het dak zegt niet automatisch iets over de rest van de woning.
Is je meterkast ook belangrijk?
Een geschikt dak betekent nog niet dat iedere zonnepaneleninstallatie zonder verdere aanpassingen op de woning kan worden aangesloten. Ook de elektrische installatie en meterkast moeten passen bij de uiteindelijk gekozen installatie.
Dat is vooral iets om tijdens de technische voorbereiding te laten controleren. Voor de eerste vraag of het dak geschikt voor zonnepanelen lijkt, hoef je zelf niet in groepen, bekabeling of omvormertechniek te duiken.
Zo controleer je zelf of je dak geschikt lijkt
Je kunt zonder ingewikkelde berekeningen al veel informatie verzamelen. Met deze zeven stappen krijg je een eerste beeld:
- Bekijk de richting van het dak. Bepaal welke dakvlakken naar het zuiden, oosten, westen of noorden gericht zijn.
- Controleer wanneer en waar schaduw valt. Let op bomen, gebouwen, schoorstenen, dakkapellen en hogere delen van de woning.
- Schat de bruikbare oppervlakte. Kijk niet alleen naar de totale afmetingen van het dak, maar naar het vrije gedeelte waar daadwerkelijk panelen zouden kunnen liggen.
- Noteer obstakels. Denk aan dakramen, schoorstenen, ventilatiepijpen en andere onderbrekingen.
- Bekijk de staat van dak en dakbedekking. Let op slijtage, schade, lekkages en renovaties die binnenkort nodig zijn.
- Sta stil bij de draagkracht. Laat die professioneel beoordelen zodra er twijfel bestaat over de constructie.
- Laat uiteindelijk een passend legplan maken. Daarmee worden beschikbare ruimte, dakvlakken, obstakels en schaduw concreet vertaald naar een mogelijke installatie.
Na deze stappen kun je meestal een eerste onderscheid maken. Misschien lijkt je dak duidelijk gunstig. Misschien zijn er één of twee punten die nader moeten worden gecontroleerd. En soms blijkt de situatie zo complex dat een deskundige beoordeling de verstandigste volgende stap is.
Wanneer moet je je dak professioneel laten beoordelen?
Zelf kijken is nuttig, maar er is een grens aan wat je vanaf de grond of met online hulpmiddelen kunt beoordelen. Laat je dak in ieder geval nader controleren bij:
- twijfel over de draagkracht;
- een oudere of ongebruikelijke dakconstructie;
- zichtbare beschadigingen of lekkages;
- een bijzondere dakvorm;
- een plat dak waarbij extra belasting een aandachtspunt is;
- veel verschillende dakvlakken en obstakels;
- een ingewikkelde schaduwsituatie;
- een vermoeden van asbesthoudend materiaal.
Ook regelgeving kan een rol spelen. Volgens de Rijksoverheid is voor zonnepanelen in de meeste gevallen geen vergunning nodig, maar bestaan er uitzonderingen. Via het Omgevingsloket kun je controleren welke regels voor jouw situatie gelden.
Een installateur kan vervolgens bekijken hoe de panelen praktisch op het dak passen. Bestaat er twijfel over de constructieve veiligheid, dan hoort daar een beoordeling van de draagkracht door een daarvoor deskundige partij bij.
Dus, is jouw dak geschikt voor zonnepanelen?
Je hebt geen perfect dak op het zuiden nodig om zonnepanelen te kunnen plaatsen. Daken op het oosten en westen kunnen eveneens mogelijkheden bieden, een noordelijk dak hoeft niet per definitie af te vallen en bij een plat dak kan de richting van de panelen binnen technische grenzen worden gekozen.
De beste beoordeling ontstaat door meerdere factoren samen te bekijken: oriëntatie, hellingshoek, schaduw, bruikbare oppervlakte, draagkracht, dakconstructie, dakbedekking en obstakels.
Is je dak in goede staat, heb je voldoende vrije ruimte en valt er weinig langdurige schaduw? Dan zijn dat gunstige eerste signalen. Zie je één of twee aandachtspunten, dan hoeft dat nog geen probleem te betekenen. Ze moeten wel worden meegenomen in de verdere beoordeling en het ontwerp.
Bij twijfel over draagkracht, beschadigingen, asbest of een complexe dakconstructie houdt de consumentencheck op. Laat die punten professioneel beoordelen voordat er panelen worden geplaatst.
Wil je na de beoordeling van je dak breder kijken naar het verduurzamen van je woning, dan vind je bij Wonenonline ook informatie over subsidies en leningen. Dat staat los van de technische geschiktheid van je dak, maar kan relevant zijn wanneer je meerdere verduurzamingsmaatregelen overweegt.
Veelgestelde vragen
Is ieder dak geschikt voor zonnepanelen?
Nee. De geschiktheid hangt onder meer af van ligging, hellingshoek, schaduw, beschikbare ruimte, draagkracht, dakbedekking en de technische staat van het dak.
Welke richting is het beste voor zonnepanelen?
Een zuidelijk gericht dak kan gunstig zijn, maar ook daken op het oosten en westen kunnen geschikt zijn. Richting moet altijd samen met hellingshoek en schaduw worden beoordeeld.
Kunnen zonnepanelen op een dak op het oosten of westen?
Ja. Oostelijke en westelijke daken kunnen geschikt zijn voor zonnepanelen. Ze ontvangen het directe zonlicht op andere momenten van de dag dan een zuidelijk dak.
Zijn zonnepanelen mogelijk op een plat dak?
Ja. Op een plat dak kunnen zonnepanelen met een passend montagesysteem onder een hoek worden geplaatst. Draagkracht, beschikbare ruimte en de dakconstructie moeten daarbij worden meegenomen.
Hoe weet je of je dak het gewicht van zonnepanelen kan dragen?
Dat kun je niet betrouwbaar bepalen aan de hand van alleen het gewicht van één paneel. Bij twijfel moet de volledige dakconstructie en de extra belasting door een deskundige worden beoordeeld.
Hoeveel invloed heeft schaduw op zonnepanelen?
Veel of langdurige schaduw kan de opbrengst verminderen. Kijk daarom niet alleen waar schaduw valt, maar ook op welk moment en hoe lang een dakdeel in de schaduw ligt.
Kunnen zonnepanelen op een oud dak?
Dat kan, want de leeftijd alleen bepaalt niet of een dak geschikt is. Controleer wel de technische staat, dakbedekking en draagkracht en kijk of binnen afzienbare tijd een dakrenovatie nodig is.
