Een warmtepomp verwarmt je huis op een heel andere manier dan een traditionele cv-ketel. In plaats van aardgas te verbranden om warmte te maken, haalt een warmtepomp bestaande warmte uit de buitenlucht, bodem, ventilatielucht of het grondwater. Met elektriciteit wordt die warmte naar een bruikbaar temperatuurniveau gebracht.
Juist dat principe maakt een warmtepomp interessant. Voor iedere kilowattuur elektriciteit die het apparaat gebruikt, kan het meerdere kilowatturen warmte aan je woning leveren. Maar daarmee is nog lang niet alles gezegd. Er bestaan verschillende soorten warmtepompen, het benodigde vermogen verschilt per woning en ook rendement, geluid, warm tapwater, koeling, regelgedrag en plaatsing spelen een grote rol.
In dit artikel draait het daarom uitsluitend om de warmtepomp zelf: hoe hij werkt, welke soorten er zijn, hoeveel energie hij gebruikt, wat hij kan besparen, wat de belangrijkste voor- en nadelen zijn en vooral hoe je een warmtepomp kiest die technisch bij jouw situatie past.
Wat is een warmtepomp?
Een warmtepomp is een verwarmingsapparaat dat warmte verplaatst. De techniek lijkt in de basis op die van een koelkast, maar werkt voor het verwarmen van een woning precies de andere kant op.
Een koelkast haalt warmte uit de binnenkant en geeft deze via de achterkant af aan de ruimte. Een warmtepomp haalt warmte uit een bron buiten het verwarmingssysteem en brengt die warmte naar binnen.
Die bron kan bijvoorbeeld zijn:
- de buitenlucht;
- de bodem;
- grondwater;
- ventilatielucht uit de woning.
Zelfs koude buitenlucht bevat nog thermische energie. Een lucht-water warmtepomp kan daarom ook bij temperaturen onder nul warmte uit de buitenlucht halen. Het kost de installatie dan meestal wel meer elektriciteit om dezelfde hoeveelheid bruikbare warmte te produceren.
Hoe werkt een warmtepomp?
Vrijwel iedere warmtepomp maakt gebruik van een gesloten circuit waarin een koudemiddel circuleert. Dat koudemiddel heeft eigenschappen waardoor het bij een relatief lage temperatuur warmte kan opnemen.
Het verwarmingsproces bestaat grofweg uit vier stappen.
1. De warmtepomp neemt warmte op
In de verdamper neemt het koudemiddel warmte op uit de gekozen bron. Bij een lucht-water warmtepomp komt die energie uit de buitenlucht. Door de opgenomen warmte verdampt het koudemiddel.
2. De compressor verhoogt druk en temperatuur
Het koudemiddel komt vervolgens als gas bij de compressor terecht. Deze compressor perst het gas samen. Daardoor stijgen zowel de druk als de temperatuur.
Hier wordt elektriciteit gebruikt. De compressor is dan ook een van de belangrijkste onderdelen van de warmtepomp en verantwoordelijk voor een groot deel van het stroomverbruik.
3. De warmte gaat naar het verwarmingssysteem
Het hete koudemiddel stroomt vervolgens door een warmtewisselaar. Daar wordt de warmte overgedragen aan het water van het verwarmingssysteem.
Dat verwarmde water kan daarna naar bijvoorbeeld radiatoren, convectoren of vloerverwarming stromen. Bij een volledig elektrische installatie kan de warmtepomp daarnaast een voorraadvat met warm tapwater verwarmen.
4. Het koudemiddel koelt weer af
Nadat het koudemiddel zijn warmte heeft afgegeven, wordt de druk verlaagd. De temperatuur daalt en het koudemiddel kan opnieuw warmte uit de bron opnemen.
Zolang er warmte nodig is, blijft deze kringloop doorgaan.
Waarom kan een warmtepomp meer warmte leveren dan hij stroom gebruikt?
Dit klinkt soms alsof een warmtepomp energie maakt, maar dat gebeurt niet. Het grootste deel van de geleverde warmte komt uit de omgeving. De elektriciteit wordt vooral gebruikt om die warmte naar een hoger temperatuurniveau te brengen.
Daarom is een warmtepomp veel efficiënter dan gewone elektrische verwarming.
Een elektrische kachel die 1 kWh elektriciteit gebruikt, levert ongeveer 1 kWh warmte. Gebruikt een warmtepomp 1 kWh elektriciteit en haalt hij daarnaast 3 kWh warmte uit de omgeving, dan kan ongeveer 4 kWh warmte aan het verwarmingssysteem worden geleverd.
Die verhouding wordt uitgedrukt met de COP.
Wat betekenen COP en SCOP?
COP staat voor Coefficient of Performance. Het getal geeft aan hoeveel warmte een warmtepomp onder bepaalde omstandigheden levert ten opzichte van de gebruikte elektriciteit.
Een COP van 4 betekent bijvoorbeeld dat de warmtepomp onder die testomstandigheden ongeveer 4 kWh warmte levert bij 1 kWh elektriciteitsgebruik.
Toch is het niet verstandig om warmtepompen uitsluitend op één hoog COP-getal te vergelijken. De COP verandert namelijk voortdurend.
De efficiëntie wordt onder andere beïnvloed door:
- de buitentemperatuur of temperatuur van de bron;
- de gewenste temperatuur van het verwarmingswater;
- het vermogen waarop de warmtepomp draait;
- ontdooicycli bij lucht-water warmtepompen;
- de regeling van de installatie.
Daarom is ook de SCOP belangrijk. Dit staat voor Seasonal Coefficient of Performance en geeft een indicatie van de gemiddelde efficiëntie over een heel verwarmingsseizoen.
Bij het vergelijken van warmtepompen zegt een realistische SCOP daardoor vaak meer dan één opvallend COP-cijfer uit een brochure.
Waarom is de watertemperatuur zo belangrijk?
Een van de belangrijkste principes bij een warmtepomp is dat het apparaat efficiënter werkt wanneer het temperatuurverschil dat moet worden overbrugd kleiner is.
Stel dat een warmtepomp warmte uit buitenlucht van 7 graden haalt. Het kost minder energie om verwarmingswater naar 35 graden te brengen dan naar 60 graden.
Dat betekent niet dat een warmtepomp nooit hogere temperaturen kan produceren. Er zijn tegenwoordig warmtepompen die aanzienlijk hogere watertemperaturen kunnen halen. Maar hoe hoger de gevraagde temperatuur, hoe harder de compressor over het algemeen moet werken en hoe lager het rendement kan worden.
Milieu Centraal wijst er bij de uitleg over verschillende warmtepompen eveneens op dat het rendement afneemt wanneer een warmtepomp hogere temperaturen moet maken.
Welke soorten warmtepompen zijn er?
De term warmtepomp omvat verschillende systemen. Het belangrijkste verschil zit in de bron waaruit warmte wordt gehaald en de manier waarop die warmte aan de woning wordt afgegeven.
Daarnaast is er verschil tussen een hybride installatie en een volledig elektrische warmtepomp.
Hybride warmtepomp
Een hybride warmtepomp werkt samen met een cv-ketel. De warmtepomp verzorgt een groot deel van de ruimteverwarming en de cv-ketel kan bijspringen als dat nodig is.
Bij veel hybride systemen blijft de cv-ketel bovendien verantwoordelijk voor het warme water voor douche, bad en keuken.
De regeling bepaalt wanneer de warmtepomp draait en wanneer ondersteuning van de cv-ketel gunstiger of noodzakelijk is.
Volgens Milieu Centraal, laatst gewijzigd in augustus 2026, kan een hybride warmtepomp ongeveer 60 tot 70 procent minder aardgas gebruiken voor het verwarmen van een woning. Het werkelijke resultaat verschilt per huis, installatie en gebruik.
Voordelen van een hybride warmtepomp
- Je gebruikt aanzienlijk minder aardgas voor ruimteverwarming.
- De cv-ketel kan ondersteunen wanneer veel verwarmingsvermogen nodig is.
- Warm tapwater kan door de cv-ketel gemaakt blijven worden.
- De overstap is technisch minder groot dan bij een volledig elektrisch systeem.
- Een hybride systeem kan interessant zijn wanneer je niet direct volledig van de cv-ketel af wilt.
Nadelen van een hybride warmtepomp
- Je blijft aardgas gebruiken.
- Je hebt twee warmteopwekkers die goed met elkaar moeten samenwerken.
- Bij veel systemen is een buitenunit nodig.
- Een verkeerde regeling kan ervoor zorgen dat de cv-ketel vaker draait dan nodig.
- De uiteindelijke besparing hangt sterk samen met energieprijzen en instellingen.
Volledig elektrische warmtepomp
Een volledig elektrische warmtepomp wordt ook wel een all-electric warmtepomp genoemd. Dit systeem neemt de verwarmingsfunctie van de cv-ketel volledig over.
De warmtepomp zorgt dan niet alleen voor ruimteverwarming, maar ook voor warm tapwater.
Daarom hoort bij een all-electric systeem meestal een voorraadvat. Het warme water voor douche en kraan wordt daarin opgeslagen totdat je het nodig hebt.
Volgens Milieu Centraal kost een all-electric lucht-water warmtepomp van ongeveer 8 kW in hun actuele rekenvoorbeeld circa €12.000 inclusief plaatsing en btw, vóór aftrek van subsidie. Zie dit nadrukkelijk als een indicatie. Werkelijke offertes kunnen hiervan afwijken.
Voordelen van volledig elektrisch verwarmen
- Voor verwarming en warm tapwater is geen cv-ketel meer nodig.
- De warmtepomp kan een hoog seizoensrendement behalen.
- Je hebt één hoofdinstallatie voor warmteopwekking.
- Veel systemen kunnen ook koelen.
- Je hebt geen vast gasverbruik meer voor verwarming en warm water.
Nadelen van een all-electric warmtepomp
- De aanschafprijs ligt hoger dan bij een hybride systeem.
- Je hebt meestal ruimte nodig voor een warmwatervat.
- Het vermogen moet nauwkeurig worden bepaald.
- Bij een lucht-water uitvoering moet rekening worden gehouden met een buitenunit.
- De installatie en regeling hebben veel invloed op het werkelijke stroomverbruik.
Wat betekent all-electric ready?
Een all-electric ready warmtepomp is bedoeld om eerst samen te werken met een cv-ketel en later eventueel zelfstandig de woning te verwarmen.
Het warmtepompvermogen is daarom doorgaans groter dan bij een systeem dat uitsluitend als kleine hybride ondersteuning is ontworpen.
Wil je zo'n systeem aanschaffen, vraag dan precies wat er later nodig is om daadwerkelijk zonder cv-ketel te kunnen werken. Denk bijvoorbeeld aan een warmwatervat, elektrische componenten, aanpassingen in de regeling en de beschikbare verwarmingscapaciteit van de warmtepomp.
De aanduiding all-electric ready alleen is niet genoeg. De technische eigenschappen moeten bij de uiteindelijke toepassing passen.
Lucht-water warmtepomp
Een lucht-water warmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht en geeft die energie af aan het water van het verwarmingssysteem.
Dit systeem wordt veel toegepast omdat er geen bodembron hoeft te worden geboord.
De buitenunit bevat een warmtewisselaar en meestal een grote ventilator die buitenlucht door het toestel voert. De compressor brengt de opgenomen warmte vervolgens naar een hoger temperatuurniveau.
Het rendement verandert mee met het weer. Bij zacht weer hoeft de warmtepomp relatief weinig temperatuurverschil te overbruggen. Tijdens vorst moet de installatie harder werken.
Split of monoblock warmtepomp
Binnen de lucht-water warmtepompen wordt vaak onderscheid gemaakt tussen split- en monoblocksystemen.
Split-warmtepomp
Bij een split-systeem is het koudemiddelcircuit verdeeld over een buiten- en binnenunit. Tussen beide delen lopen koudemiddelleidingen.
De exacte opbouw verschilt per fabrikant en model.
Monoblock-warmtepomp
Bij een monoblock bevindt het koudemiddelcircuit zich grotendeels in één fabrieksmatig gesloten unit. Wanneer het monoblock buiten staat, lopen er meestal waterleidingen tussen de buitenunit en de installatie in huis.
Een monoblock is niet per definitie beter dan een split-warmtepomp. Plaatsing, leidinglengte, geluid, vermogen, ruimte en ontwerp van het totale systeem bepalen welke uitvoering het meest geschikt is.
Bodemwarmtepomp
Een bodemwarmtepomp haalt energie uit de grond via een bodembron.
Het voordeel van de bodem is dat de temperatuur op grotere diepte veel stabieler is dan de temperatuur van de buitenlucht. Daardoor heeft een bodemwarmtepomp gedurende het jaar relatief gunstige broncondities.
Dat kan een hoog rendement opleveren, vooral tijdens koude periodes waarin een lucht-water warmtepomp met veel koudere buitenlucht te maken krijgt.
Daar staat tegenover dat het aanleggen van een bodembron een grote investering is. Er moet worden geboord en afhankelijk van het type bron gelden technische en wettelijke eisen.
Een bijkomend voordeel is dat bodemgebonden systemen vaak zeer energiezuinig kunnen koelen door de relatief lage temperatuur van de bodem te gebruiken.
Water-water warmtepomp
Een water-water warmtepomp gebruikt water als warmtebron. Dat kan bijvoorbeeld onderdeel zijn van een systeem waarbij grondwater wordt gebruikt.
Net als bij een bodemwarmtepomp kan de brontemperatuur relatief stabiel zijn, waardoor een gunstig rendement mogelijk is.
De aanleg van zo'n systeem is technisch complexer dan bij een doorsnee lucht-water warmtepomp. Ook kunnen voor de bron aanvullende regels en vergunningen gelden.
Lucht-lucht warmtepomp
Een lucht-lucht warmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht, maar geeft die niet af aan verwarmingswater. De warmte wordt als warme lucht rechtstreeks naar binnen geblazen.
Een airconditioner die kan verwarmen werkt volgens dit principe.
Het systeem kan efficiënt verwarmen en kan doorgaans ook koelen. Het comfort en de warmteverdeling zijn wel anders dan bij een watergedragen centrale verwarming. Voor warm tapwater is bovendien een aparte oplossing nodig.
Ventilatiewarmtepomp
Een ventilatiewarmtepomp haalt warmte uit ventilatielucht die anders rechtstreeks naar buiten zou worden afgevoerd.
De beschikbare hoeveelheid energie is gekoppeld aan de hoeveelheid ventilatielucht. Daardoor heeft een ventilatiewarmtepomp meestal een beperkter verwarmingsvermogen dan een grote lucht-water of bodemwarmtepomp.
Afhankelijk van het systeem kan een ventilatiewarmtepomp zelfstandig functioneren of samenwerken met een andere warmteopwekker.
Wat gebeurt er met een lucht-water warmtepomp als het vriest?
Een moderne lucht-water warmtepomp kan ook bij temperaturen onder nul warmte uit de buitenlucht halen.
Het rendement is dan meestal lager dan bij zacht weer. De warmtepomp moet immers een groter temperatuurverschil overbruggen.
Er gebeurt bovendien iets anders waar nieuwe warmtepompeigenaren soms van schrikken: de buitenunit kan bevriezen.
Wanneer koude, vochtige lucht langs de warmtewisselaar stroomt, kan zich rijp of ijs vormen. Om dat te verwijderen schakelt de warmtepomp tijdelijk over op een ontdooicyclus, vaak defrost genoemd.
Tijdens zo'n cyclus wordt tijdelijk warmte gebruikt om de buitenunit te ontdooien. Daarna gaat het normale verwarmingsproces verder.
Af en toe een ontdooicyclus tijdens koud en vochtig weer is normaal. Zeer frequent ontdooien kan wel reden zijn om de werking en instellingen van de installatie te laten controleren.
Hoe bepaal je het vermogen van een warmtepomp?
Meer vermogen is niet automatisch beter.
Een warmtepomp moet qua capaciteit passen bij de maximale warmtebehoefte van de woning. Bij een all-electric systeem moet het toestel op koude momenten voldoende vermogen kunnen leveren om de gewenste binnentemperatuur vast te houden.
Een te kleine warmtepomp kan bij een hoge warmtevraag tekortkomen. Een veel te grote warmtepomp heeft eveneens nadelen.
Wanneer een apparaat zijn vermogen onvoldoende kan terugregelen, bereikt de woning snel de ingestelde temperatuur. De compressor stopt vervolgens en moet korte tijd later opnieuw starten.
Dit regelmatig starten en stoppen wordt pendelen genoemd.
Daarom zijn twee vermogenscijfers interessant:
- het maximale beschikbare vermogen, voor momenten waarop veel warmte nodig is;
- het minimale moduleerbare vermogen, voor periodes waarin maar weinig warmte wordt gevraagd.
Vraag bij een offerte hoe het voorgestelde vermogen is berekend. Een warmteverliesberekening geeft hiervoor een veel betere technische basis dan alleen het aantal vierkante meters van een woning.
Wat betekent moduleren?
Een modulerende warmtepomp kan het compressorvermogen aanpassen aan de actuele warmtebehoefte.
Op een frisse winterdag kan de compressor bijvoorbeeld relatief hard werken, terwijl tijdens een zachte herfstdag veel minder vermogen nodig is.
Hoe verder een warmtepomp gecontroleerd kan terugmoduleren, hoe langer hij rustig kan blijven draaien wanneer de warmtevraag klein is.
Langere, gelijkmatige draaiperioden passen doorgaans beter bij de werking van een warmtepomp dan voortdurend starten en stoppen.
Hoeveel stroom gebruikt een warmtepomp?
Er bestaat geen vast stroomverbruik dat voor iedere warmtepomp en iedere woning geldt.
Het jaarlijkse elektriciteitsgebruik wordt onder andere bepaald door:
- de totale hoeveelheid benodigde warmte;
- het rendement van de warmtepomp;
- de bron die wordt gebruikt;
- de temperatuur van het verwarmingswater;
- het gebruik van warm tapwater;
- de buitentemperaturen gedurende het jaar;
- de instellingen van de installatie;
- de gewenste kamertemperatuur.
Een eenvoudige theoretische berekening maakt duidelijk hoe SCOP en stroomverbruik met elkaar samenhangen.
Stel dat een woning in een jaar 12.000 kWh warmte nodig heeft en de warmtepomp over datzelfde jaar gemiddeld een SCOP van 4 haalt. In een sterk vereenvoudigde berekening is dan ongeveer 3.000 kWh elektriciteit nodig om die 12.000 kWh warmte te leveren.
In de praktijk spelen daarnaast onder andere warm tapwater, pompen, regeling, ontdooicycli en eventuele elektrische naverwarming mee.
Wat levert een warmtepomp financieel op?
De besparing van een warmtepomp hangt niet alleen af van het technische rendement. Ook de verhouding tussen stroom- en gasprijzen bepaalt hoeveel je financieel terugziet.
Bij een hybride warmtepomp vervang je een deel van het gasverbruik door elektriciteitsverbruik. Bij een volledig elektrische warmtepomp vervalt het gasgebruik voor verwarming en warm tapwater helemaal.
Volgens het actuele rekenvoorbeeld van Milieu Centraal gebruikt een hybride warmtepomp in een matig geïsoleerde gemiddelde hoekwoning ongeveer 680 kubieke meter gas en 1.925 kWh elektriciteit per jaar voor verwarming en warm water, tegenover circa 1.360 kubieke meter gas en 310 kWh stroom bij de hr-ketel uit dezelfde vergelijking. De berekende uitkomst is een voorbeeld en geen garantie voor een individuele woning.
Kijk bij je eigen berekening daarom liever naar het verwachte jaarlijkse energiegebruik dan uitsluitend naar een beloofd bedrag in euro's.
Warm tapwater bij een volledig elektrische warmtepomp
Het verwarmen van kamers en het produceren van warm douchewater stellen andere eisen aan een warmtepomp.
Voor ruimteverwarming kan relatief lage watertemperatuur voldoende zijn. Warm tapwater moet op een hoger temperatuurniveau worden gebracht.
Daarom gebruikt een all-electric warmtepomp meestal een voorraadvat.
Hoe groot dat vat moet zijn, hangt vooral af van het aantal bewoners en hun douchegedrag. Ook een bad, grote regendouche of regelmatig kort achter elkaar douchen kan invloed hebben op de gewenste inhoud.
Een te klein vat kan opraken voordat de volgende gebruiker wil douchen. Een extreem groot vat neemt extra ruimte in en heeft meer warmteverlies door opslag.
Vraag daarom niet alleen welk warmtepompvermogen wordt geadviseerd, maar ook hoe de voorgestelde inhoud van het warmwatervat is bepaald.
Hoe snel maakt een warmtepomp opnieuw warm water?
Bij een voorraadvat is niet alleen het aantal liters interessant. Ook de hersteltijd telt mee.
Na een lange douchebeurt moet de warmtepomp het vat opnieuw op temperatuur brengen. Hoe snel dat gebeurt hangt onder andere af van het beschikbare warmtepompvermogen, de gewenste temperatuur en de regeling.
Dit kan belangrijk zijn in een huishouden waarin meerdere personen kort na elkaar veel warm water gebruiken.
Kan een warmtepomp ook koelen?
Veel warmtepompen kunnen behalve verwarmen ook koelen.
Bij een omkeerbare lucht-water warmtepomp wordt de werking aangepast zodat warmte uit de woning naar buiten wordt afgevoerd. De compressor blijft hierbij actief. Dit wordt actieve koeling genoemd.
Een bodemwarmtepomp kan vaak gebruikmaken van de relatief lage bodemtemperatuur om water door het systeem te laten circuleren zonder dat de compressor continu voor actieve koeling hoeft te draaien. Dit wordt vaak passieve koeling genoemd.
De mogelijkheden zijn afhankelijk van het type warmtepomp, de installatie en de regeling. Laat daarom bij aanschaf vastleggen of het gekozen systeem daadwerkelijk kan koelen en hoe die functie wordt aangestuurd.
Hoeveel geluid maakt een warmtepomp?
Bij een lucht-water warmtepomp produceren vooral de compressor en ventilator van de buitenunit geluid.
Het geluidsniveau op papier vertelt echter niet het hele verhaal. De plaatsing heeft minstens zoveel invloed op wat jij en je buren uiteindelijk horen.
Geluid kan bijvoorbeeld worden versterkt wanneer een buitenunit in een hoek tussen harde muren staat. Ook trillingen kunnen via een gevel, dak of andere constructie worden doorgegeven.
Let daarom bij een offerte niet alleen op het opgegeven geluidsvermogen, maar bespreek ook:
- de afstand tot ramen en slaapkamers;
- de afstand tot de erfgrens;
- reflectie tegen muren;
- trillingsdemping;
- eventuele stille bedrijfsstanden;
- de plaats waar de buitenunit wordt gemonteerd.
Een goede locatie kan in de dagelijkse praktijk een groter verschil maken dan een paar decibel verschil tussen twee apparaten.
Welk koudemiddel zit er in een warmtepomp?
Het koudemiddel maakt het mogelijk om warmte op een lage temperatuur op te nemen en op een hoger temperatuurniveau weer af te geven.
Er zijn verschillende soorten koudemiddelen. In moderne warmtepompen kom je onder andere R32 en R290 tegen. R290 is propaan en behoort tot de natuurlijke koudemiddelen.
De keuze van het koudemiddel heeft invloed op onder andere technische eigenschappen, klimaatimpact, veiligheidsvoorwaarden en de manier waarop de installatie mag worden geplaatst en onderhouden.
Vraag bij het vergelijken van apparaten daarom welk koudemiddel wordt gebruikt. Op de actuele meldcodelijst van RVO kun je bij veel goedgekeurde warmtepompen onder andere het gebruikte koudemiddel, subsidiabele vermogen en subsidiebedrag terugvinden.
Wat kost een warmtepomp?
De prijs hangt sterk af van het soort warmtepomp, het vermogen en de installatie.
Milieu Centraal noemt in augustus 2026 voor een hybride warmtepomp van circa 4 kW met buitenunit een indicatieve prijs van ongeveer €6.200 inclusief plaatsing. Voor een volledig elektrische lucht-water warmtepomp van ongeveer 8 kW noemt Milieu Centraal circa €12.000 inclusief plaatsing.
Een systeem met bodembron kan aanzienlijk duurder zijn, vooral doordat de bron moet worden aangelegd.
Zie dergelijke bedragen als oriëntatie. De uiteindelijke prijs kan hoger of lager uitvallen door het gekozen apparaat, installatiecomplexiteit, leidingwerk, regeling, voorraadvat en benodigde werkzaamheden.
Subsidie voor een warmtepomp
Voor veel warmtepompen is in Nederland ISDE-subsidie beschikbaar.
Het bedrag verschilt per toestel. RVO houdt hiervoor een actuele meldcodelijst bij. Op die lijst staan onder andere merk, model, type warmtepomp, vermogen en het bijbehorende subsidiebedrag.
Controleer daarom vóór aanschaf de actuele voorwaarden en het specifieke model bij RVO. Subsidiebedragen en voorwaarden kunnen veranderen en horen niet als een vast voordeel bij ieder willekeurig apparaat.
Hoe kies je de beste warmtepomp?
Begin niet met het merk. Begin met wat de installatie moet kunnen.
Een warmtepomp die in de ene woning uitstekend werkt, kan in een andere situatie een minder goede keuze zijn.
Breng daarom eerst de technische eisen in kaart en vergelijk daarna concrete modellen.
1. Bepaal het benodigde verwarmingsvermogen
Vraag hoe het benodigde vermogen is berekend. Bij een volledig elektrische warmtepomp is een goede berekening extra belangrijk omdat het toestel de volledige warmtevraag moet kunnen dragen.
2. Kijk naar het vermogen bij koud weer
Het vermogen dat groot op een productblad staat is niet altijd het vermogen dat onder alle omstandigheden beschikbaar is.
Vraag daarom hoeveel verwarmingsvermogen het apparaat nog kan leveren bij lage buitentemperaturen en bij de watertemperatuur die jouw systeem nodig heeft.
3. Vergelijk de SCOP
Gebruik de SCOP om een indruk te krijgen van het rendement over een verwarmingsseizoen. Controleer daarbij of je waarden vergelijkt die onder vergelijkbare omstandigheden zijn bepaald.
4. Controleer het modulatiebereik
Vraag naar het laagste vermogen waarop de compressor stabiel kan draaien. Een goed modulatiebereik helpt voorkomen dat een relatief grote warmtepomp tijdens mild weer voortdurend start en stopt.
5. Bekijk het geluidsvermogen
Vergelijk niet alleen de apparaten maar ook de voorgestelde plaatsing van de buitenunit.
6. Vraag naar het koudemiddel
Het gebruikte koudemiddel is onderdeel van de technische keuze en kan ook relevant zijn voor toekomstige service en plaatsingsvoorwaarden.
7. Kijk naar warm tapwater
Bij volledig elektrisch verwarmen moet duidelijk zijn welk voorraadvat wordt geplaatst en waarom die inhoud bij je huishouden past.
8. Vraag naar monitoring
Het is handig wanneer je achteraf kunt zien hoeveel elektriciteit de warmtepomp gebruikt en hoeveel warmte hij produceert. Sommige installaties bieden uitgebreide energiemonitoring via een app of regelmodule.
Welke vragen stel je aan een warmtepompinstallateur?
Een goede offerte bevat meer dan een typenummer en totaalprijs. Vraag minimaal naar de technische onderbouwing van het voorstel.
- Welk warmtepompvermogen wordt geadviseerd?
- Hoe is dat vermogen berekend?
- Hoeveel vermogen blijft beschikbaar bij vorst?
- Wat is het minimale moduleerbare vermogen?
- Wat is de SCOP onder relevante omstandigheden?
- Welke watertemperatuur wordt als uitgangspunt genomen?
- Welk koudemiddel gebruikt het toestel?
- Waar wordt de buitenunit geplaatst?
- Hoe wordt rekening gehouden met geluid en trillingen?
- Hoe groot wordt het voorraadvat voor warm tapwater?
- Wat is het geschatte jaarlijkse stroomverbruik?
- Kan de warmtepomp koelen?
- Hoe wordt het systeem na montage ingeregeld?
- Kun je het elektriciteitsverbruik en de prestaties volgen?
- Welke garantie geldt voor toestel, compressor en installatie?
Hoe beter een installateur deze antwoorden technisch kan onderbouwen, hoe beter je verschillende voorstellen met elkaar kunt vergelijken.
De regeling maakt veel verschil
Een goede warmtepomp kan alsnog onnodig veel elektriciteit gebruiken wanneer de regeling niet goed staat ingesteld.
Warmtepompen werken over het algemeen het prettigst wanneer ze langdurig en gelijkmatig kunnen verwarmen. Steeds grote temperatuursprongen vragen kan ervoor zorgen dat het systeem plotseling veel vermogen en een hogere watertemperatuur nodig heeft.
De precieze instelling verschilt per installatie. Moderne warmtepompen kunnen bijvoorbeeld gebruikmaken van een weersafhankelijke regeling waarbij de benodigde watertemperatuur wordt aangepast aan de buitentemperatuur.
Ook de zogenoemde stooklijn is daarbij belangrijk. Die bepaalt welke watertemperatuur de installatie bij verschillende buitentemperaturen probeert te leveren.
De belangrijkste voordelen van een warmtepomp op een rij
- Hoog rendement: een warmtepomp kan meerdere kilowatturen warmte leveren per gebruikte kilowattuur elektriciteit.
- Minder aardgas: een hybride systeem verlaagt het gasverbruik en een all-electric systeem kan gas voor verwarming en warm tapwater volledig vervangen.
- Gelijkmatige verwarming: de techniek past goed bij langdurig verwarmen op een stabiel vermogen.
- Koeling mogelijk: veel systemen kunnen naast verwarmen ook koelen.
- Verschillende warmtebronnen: er zijn systemen op buitenlucht, bodem, water en ventilatielucht.
- Goed regelbaar: moderne inverterwarmtepompen kunnen hun vermogen aanpassen aan de actuele warmtebehoefte.
De belangrijkste nadelen van een warmtepomp
- Hogere aanschafkosten: vooral volledig elektrische en bodemgebonden systemen vragen een flinke investering.
- Ruimtebeslag: voor een all-electric installatie is vaak een voorraadvat nodig.
- Geluid: een lucht-water warmtepomp heeft een buitenunit waarvan ventilator en compressor hoorbaar kunnen zijn.
- Ontwerp is belangrijk: een verkeerd gekozen vermogen of slechte regeling kan rendement en comfort verminderen.
- Rendement varieert: bron- en watertemperatuur hebben rechtstreeks invloed op de efficiëntie.
- Andere manier van verwarmen: een warmtepomp functioneert doorgaans beter met een rustige, constante regeling dan met steeds snel opwarmen en afkoelen.
Een goede warmtepomp is meer dan een goed apparaat
Wie warmtepompen vergelijkt, raakt gemakkelijk gefocust op merken, vermogens en indrukwekkende COP-cijfers. Toch wordt het uiteindelijke resultaat bepaald door de volledige installatie.
Een technisch uitstekend apparaat dat veel te groot is gekozen, ongelukkig wordt geplaatst of verkeerd wordt ingesteld kan minder prettig functioneren dan een eenvoudiger toestel dat precies bij de benodigde capaciteit past.
Daarom koop je bij een warmtepomp eigenlijk geen los apparaat, maar een compleet verwarmingssysteem.
De combinatie van warmtebron, compressor, vermogen, modulatie, watertemperatuur, regeling, warmwatervoorziening en installatie bepaalt uiteindelijk hoeveel elektriciteit je gebruikt en hoe comfortabel het huis blijft.
Wanneer is een warmtepomp financieel interessant?
Een vaste terugverdientijd noemen is weinig zinvol. Daarvoor verschillen woningen, systemen en energieprijzen te veel.
Voor een realistische berekening kijk je naar:
- de totale aanschaf- en installatiekosten;
- eventuele subsidie;
- het verwachte stroomverbruik;
- het gasverbruik dat vervalt of vermindert;
- vaste energiekosten;
- onderhoud;
- de verwachte gebruiksduur van de installatie;
- de verhouding tussen elektriciteits- en gasprijzen.
Een warmtepomp kan bovendien prima functioneren zonder eigen zonnepanelen. De warmtepomp en zonnepanelen zijn technisch twee afzonderlijke systemen. Wel kan eigen stroomproductie invloed hebben op je totale energierekening.
Laat je vooraf een besparing of terugverdientijd voorrekenen? Bekijk dan ook hoe betrouwbaar de beloofde besparing op een offerte eigenlijk is.
Warmtepomp kiezen: kijk vooral naar het totaalplaatje
De beste warmtepomp is niet automatisch het apparaat met het hoogste vermogen, de grootste buitenunit of het aantrekkelijkste cijfer in een brochure.
Het juiste systeem levert voldoende warmte wanneer dat nodig is, kan tijdens zachter weer ver genoeg terugmoduleren, werkt bij een passende watertemperatuur, produceert acceptabel geluid en voorziet bij een volledig elektrische installatie ook goed in warm tapwater.
Wil je daarnaast breder lezen over de woning en het energiegebruik, dan vind je op Wonenonline aparte informatie over isoleren, energie besparen en andere onderwerpen rond duurzaam wonen. Zo blijft de keuze voor een warmtepomp zelf overzichtelijk en kun je andere onderwerpen afzonderlijk bekijken.
Laat je bij de aanschaf daarom niet alleen vertellen welke warmtepomp wordt voorgesteld, maar vooral waarom juist dat toestel, dat vermogen en die instellingen bij jouw situatie passen. Een goed onderbouwde installatie kan jarenlang rustig zijn werk doen zonder dat je voortdurend met de techniek bezig hoeft te zijn.
Veelgestelde vragen
Wat is een warmtepomp?
Een warmtepomp haalt warmte uit bijvoorbeeld buitenlucht, bodem, water of ventilatielucht en brengt die met behulp van elektriciteit naar een bruikbare temperatuur voor verwarming.
Hoeveel stroom gebruikt een warmtepomp?
Het stroomverbruik hangt af van de warmtevraag, het type warmtepomp, de gevraagde watertemperatuur en het rendement. Hoe hoger het seizoensrendement, hoe minder elektriciteit nodig is om dezelfde hoeveelheid warmte te leveren.
Wat is het verschil tussen een hybride en volledig elektrische warmtepomp?
Een hybride warmtepomp werkt samen met een cv-ketel. Een volledig elektrische warmtepomp neemt de verwarming en productie van warm tapwater volledig van de cv-ketel over.
Wat betekent COP bij een warmtepomp?
De COP geeft de verhouding tussen gebruikte elektriciteit en geleverde warmte op een bepaald moment aan. Bij een COP van 4 levert de warmtepomp onder die omstandigheden ongeveer 4 kWh warmte met 1 kWh elektriciteit.
Welke soorten warmtepompen zijn er?
Veelvoorkomende typen zijn lucht-water, lucht-lucht, bodem-, water-water- en ventilatiewarmtepompen. Daarnaast kun je kiezen tussen hybride, all-electric ready en volledig elektrische systemen.
Maakt een warmtepomp veel geluid?
Vooral de buitenunit van een lucht-water warmtepomp is hoorbaar door de ventilator en compressor. Het gekozen toestel, de plaatsing en het voorkomen van trillingen bepalen hoeveel geluid je uiteindelijk ervaart.
Kan een warmtepomp ook koelen?
Veel warmtepompen kunnen naast verwarmen ook koelen. Een lucht-water warmtepomp kan dit vaak actief doen, terwijl een bodemwarmtepomp in veel gevallen ook gebruik kan maken van passieve koeling.
