Een plat dak lijkt een ideale plek voor extra groen. Zeker op een schuur, garage, uitbouw of overkapping kan sedum een kaal dak veranderen in een levend oppervlak. Het ziet er aantrekkelijk uit, houdt regenwater tijdelijk vast en geeft insecten extra leefruimte. Toch kun je niet zomaar op ieder plat dak een laag sedum leggen.
Een compleet sedumdak bestaat namelijk uit meer dan alleen planten. Ook het substraat, de drainage en het water dat tijdens een regenbui wordt vastgehouden tellen mee voor het gewicht. Voordat je begint, is het daarom belangrijk om te weten hoeveel belasting je dakconstructie aankan.
Hoe zwaar is een sedumdak?
Het gewicht van een sedumdak verschilt per systeem. Een licht extensief systeem met een relatief dunne substraatlaag weegt aanzienlijk minder dan een intensief groen dak met dikke grondlagen, grassen of grotere planten.
Gratis woonstijlgids
Ontdek welke woonstijl bij je past met deze gratis styleguide vol inspiratie, kleuren, materialen en sfeervolle voorbeelden.
Bij het beoordelen van het gewicht moet je altijd kijken naar de verzadigde situatie. Direct na een lange droge periode kan het dak relatief licht zijn, maar na een stevige regenbui bevatten de drainage- en substraatlaag veel meer water.
Een compleet systeem kan bestaan uit:
- een beschermlaag voor de dakbedekking;
- een drainage- en waterbufferende laag;
- een filterlaag;
- substraat;
- sedummatten of losse vegetatie;
- grind rondom afvoeren en dakranden.
Al deze onderdelen dragen bij aan de totale belasting.
Wie een groendak overweegt, doet er daarom verstandig aan niet alleen het gewicht van de planten op te zoeken. Vraag altijd naar het verzadigde gewicht van het volledige systeem.
De dakconstructie bepaalt wat mogelijk is
Niet ieder plat dak is hetzelfde opgebouwd. Een betonnen dak van een woning heeft meestal andere eigenschappen dan een lichte houten constructie boven een tuinhuis of overkapping.
Vooral bij oudere gebouwen kan het lastig zijn om zonder berekening vast te stellen hoeveel extra gewicht mogelijk is. De houten balken kunnen bijvoorbeeld relatief dun zijn of grote overspanningen hebben.
Bij twijfel is een constructeur de aangewezen persoon om de draagkracht te beoordelen. Die kijkt onder andere naar:
- het materiaal van de dakconstructie;
- de afmetingen en afstand tussen balken;
- de overspanning;
- bestaande permanente belasting;
- sneeuwbelasting;
- de extra belasting van het groendaksysteem.
Ga niet uit van het idee dat een dak sterk genoeg is omdat je er zelf zonder problemen op kunt staan. Een persoon belast het dak maar tijdelijk en op een beperkt oppervlak. Een sedumdak ligt permanent over een veel groter deel van de constructie.
Kijk ook naar de staat van de dakbedekking
Een constructief sterk dak is nog niet automatisch geschikt voor sedum. De dakbedekking moet eveneens in goede staat zijn.
Een lekkage herstellen is veel eenvoudiger wanneer het dak nog volledig vrij ligt. Zodra er drainage, substraat en planten bovenop liggen, wordt het opsporen en repareren van een probleem arbeidsintensiever.
Controleer daarom vooraf op scheuren, blazen, loslatende naden en andere beschadigingen. Bij een ouder dak kan het slim zijn om de dakbedekking eerst te vernieuwen voordat je gaat vergroenen.
Daarnaast moet de dakbedekking geschikt zijn voor toepassing onder een groen dak. Afhankelijk van het gebruikte materiaal kan een wortelwerende laag of aanvullende bescherming nodig zijn.
De afvoer van regenwater moet blijven werken
Een sedumdak houdt regenwater tijdelijk vast, maar het water moet uiteindelijk nog steeds veilig kunnen worden afgevoerd.
Hemelwaterafvoeren mogen daarom nooit onder substraat of vegetatie verdwijnen. Rond afvoeren wordt vaak een grindstrook aangebracht, zodat ze bereikbaar blijven en water gemakkelijk naar de afvoer kan stromen.
Controleer ook of er noodoverlopen aanwezig zijn wanneer die voor het dak noodzakelijk zijn.
Een verstopte afvoer kan ervoor zorgen dat er veel meer water op het dak blijft staan dan waarvoor het systeem bedoeld is. Het gewicht kan daardoor fors toenemen. Goed watermanagement is dus niet alleen belangrijk om lekkage te voorkomen, maar ook vanuit de belasting van de constructie.
Hoe vlak mag een plat dak zijn?
De naam plat dak is enigszins misleidend. Een goed plat dak heeft meestal een lichte helling richting de afvoer, zodat regenwater niet langdurig op één plek blijft staan.
Ook bij een sedumdak is een goede afwatering belangrijk. Water mag tijdelijk in de daarvoor ontworpen lagen worden opgeslagen, maar grote plassen op de dakbedekking zijn niet de bedoeling.
Heeft je dak kuilen of plaatsen waar na iedere regenbui water blijft staan? Laat dan eerst onderzoeken waardoor dat komt voordat je het dak vergroent.
Een goed aangelegd sedumsysteem kan met een beperkte dakhelling prima functioneren. Bij sterk hellende daken zijn aanvullende voorzieningen nodig om te voorkomen dat substraat en vegetatie verschuiven.
Een schuur of overkapping vraagt extra aandacht
Juist kleine bijgebouwen worden vaak gekozen voor een sedumdak. Een schuurdak is vanuit de woning goed zichtbaar en vergroening kan veel verschil maken voor de uitstraling van de tuin.
Toch zijn zulke constructies niet automatisch berekend op een zware dakopbouw. Vooral eenvoudige houten bergingen en lichte overkappingen kunnen een relatief beperkte draagkracht hebben.
Bij een nieuwe schuur kun je hier al tijdens het ontwerp rekening mee houden. Geef aan dat je later sedum wilt plaatsen, zodat balken, dakbeschot en fundering daarop kunnen worden afgestemd.
Bij een bestaande schuur is controleren verstandiger dan gokken. Verstevigen kan soms mogelijk zijn en hoeft niet altijd te betekenen dat de volledige constructie vervangen moet worden.
Houd rekening met dakranden en details
Een sedumdak heeft een bepaalde opbouwhoogte. Daardoor moet er voldoende hoogte beschikbaar blijven bij dakranden, lichtkoepels, gevels en andere aansluitingen.
Ook moet voorkomen worden dat substraat over de dakrand spoelt. Hiervoor worden kantprofielen en grindzones gebruikt.
Let verder op zonnepanelen, airco-units, ventilatiekanalen en andere installaties op het dak. Deze moeten bereikbaar blijven voor onderhoud.
Een sedumdak en zonnepanelen kunnen juist goed samengaan, maar de indeling moet vooraf worden bedacht. Zo voorkom je dat planten onderhoud aan de installatie onmogelijk maken of dat panelen op een onhandige plek staan.
Zelf doen kan, maar controleer eerst de basis
Voor een klein, eenvoudig dak zijn complete systemen verkrijgbaar waarmee je zelf een groendak aanleggen kunt. De vegetatiematten en verschillende lagen worden dan volgens een vaste volgorde geplaatst.
Het daadwerkelijke leggen is vaak niet het moeilijkste onderdeel. De belangrijkste vragen moeten daarvoor al zijn beantwoord: kan het dak het gewicht dragen, is de dakbedekking geschikt en werkt de waterafvoer goed?
Controleer bovendien of je veilig op het dak kunt werken. Een laag dak lijkt misschien eenvoudig bereikbaar, maar ook een val van een schuur of garage kan ernstig letsel veroorzaken.
Bij een groot dak, een ingewikkelde constructie of twijfel over de draagkracht is professionele beoordeling daarom verstandiger.
Ook na aanleg blijft controle nodig
Een goed aangelegd sedumdak vraagt relatief weinig onderhoud, maar helemaal onderhoudsvrij is het niet.
Controleer minimaal een paar keer per jaar of afvoeren vrij zijn, verwijder ongewenste begroeiing en bekijk of er kale plekken ontstaan. Tijdens langdurige droogte kan extra water nodig zijn, vooral kort na de aanleg.
Let ook op plekken waar zich onverwacht veel water verzamelt. Veranderingen in de afwatering kunnen een aanwijzing zijn dat een afvoer verstopt raakt.
Met een goede voorbereiding kan een plat dak jarenlang dienstdoen als groene laag boven op je woning, schuur of garage. Begin alleen niet bij de planten, maar bij de constructie. Als draagkracht, dakbedekking en afwatering op orde zijn, heb je een veel betere basis voor een sedumdak dat niet alleen mooi is, maar ook technisch goed blijft functioneren.
